تالاب شادگان

تالاب بين المللي شادگان 296 هزار هكتار مساحت دارد و از شمال به شادگان و خور دورق و از جنوب به رودخانه بهمنشير، از غرب به جاده دارخويين و آبادان و از شرق به آب هاي خورموسي محدود ميشود. سطح تالاب با گياهان آبدوست چون لويي و چولان و گياهان غوطه ور پوشيده شده و محل بسيار مناسبي براي پذيرش پرندگان آبزي روي مي آورند. دراين تالاب، انواع ماهيان آب شيرين و شور مانند: بني، شيربت، حمري، شانك، ماهي هاي پرورشي و پرندگاني چون فلامينگو، حواصيل، لك لك، غاز وحشي، اردك، گراز و… زيست ميكنند.

تنها زيستگاه و محل زاد و ولد اردك مرمري در جهان اين تالاب است و پرندگاني چون گيلانشاه خالدار و اكراس آفريقايي نيز از نمونه هاي بسيار كميابي هستند كه در اين منطقه يافت ميشوند. تالاب شادگان زيستگاه يك سوم از گونه هاي جانوري و گياهي درمعرض خطر نابودي است. اين تالاب طبق مصوبه شوراي عالي حفاظت از محيط زيست واگذار شده است. گفته ميشود كه تالاب دچار بحران است و احتمال دارد در آينده خشك شود.

این پرندگان در فضل پاییز از مناطق سیبری روسیه برای زمستان گذرانی به مناطق جنوبی خوزستان مهاجر میکنند. پرندگان مهاجر در مدت چهار ماه استقرار خود در تالاب شادگان و اطراف کشتزارهای نیشکر زاد و ولد میکنند. اردک مرمری یکی از گونه های نادر پرندگانی است که طبق آمار موجود از سال ۱۹۹۰ میلادی ۲۲ هزار قطعه یعنی ۷۵ درصد کل جمعیت جهانی این گونه در تالاب شادگان زندگی میکرد و به علت بی توجهی به این تالاب این گونه بشدت کاهش و کمیاب شده است.

همچنين از گلهای قابل توجه میتوان از این گلها نام برد :

  • نیلوفر آبی Nymphoides sp

  • سوروف Echinochloa sp

  • گز Tamerix sp

در تالاب شادگان انواع گرازها، گربه وحشی و شغال زیست میکنند که به علت تداوم خشکی شمار آنها بشدت کاهش پیدا کرده است. میزان تولید ماهی در تالاب بین المللی شادگان قبل از جنگ ایران و عراق هشت هزار تن بوده که این رقم هم اکنون به چهار هزار تن کاهش یافته است.

تالاب بين المللي شادگان جزو 18 تالاب بين المللي ثبت شده در كنوانسيون رامسر در ايران ميباشد كه 29 هزار و ششصد هكتار آن به عنوان پناهگاه حيات وحش تعيين گرديده است.

معيارهاي بين المللي بودن يك تالاب :

  • منحصر بفرد بودن تالاب

  • وجود بيش از 100000 پرنده آبزي در تالاب (معيار كنوانيون رامسر، براي احراز شرايط بين المللي بودن تالاب وجود 20000 پرنده در يك تالاب ميباشد)

  • وجود 5 گونه پرنده نادر در جهان

  • زمستان گذارني بيش از 20000 اردك مرمري در تالاب

  • تنوع گونه هاي جانوري و گياهي كه شامل گونه هاي آبهاي شور، شيرين و لب شور است.

بررسيهاي انجام شده نشان ميدهد كه حداقل 250 گونه از حيات وحش شامل پرندگان، دوزيستان و پستانداران بصورت دائم و موقت در تالاب شادگان زندگي ميكنند.

تاكنون حدود 166 گونه پرنده (125 گونه مهاجر – 41 گونه بومي) – 3 گونه دوزيست، 5 گونه خزنده، 36 گونه ماهي، 40 گونه پستاندار در اين تالاب شناسايي شده اند.

يكي از مهمترين ويژگيهاي اين تالاب وجود بسيار زياد گونه هاي پرندگان با وضعيت حفاظتي خاص است و اين امر توجه هر چه بيشتر جهانيان را به سوي تالاب شادگان معطوف ميكند.

آبچلیک

 (Solitary sandpiper) 

 


اردك بلوطی

Aythya nyroca

 

اردك سر سفيد

 

نادر و كمياب

اردك کله سبز

 

 

اردك مرمری

Marmaronetta

angustirostris

نادر و در معرض

خطر انقراض

اكراس آفريقايی

 

در معرض

خطر انقراض

 

اگرت

 

 

بحری (راسته شاهین سانان - خانواده شاهین)

 Falco peregrinus

حمايت شده

پرستو های دريايی كوچك

Sterna albifrons

پرستو هاي دريايی معمولي

Sterna hirundo

 

پليكان پا خاكستری

Pelecanus crispus

نادر و در معرض

خطر انقراض

چنگر

 

 

حواصیل

 

 

 

حواصيل زرد

 

 

 

خروس كولي

 

 

 

خوتكا

 

 

 

دراج

 Francolinus francolinus

حمايت شده


دليچه

 

حمايت شده

ديدمك

 

 

 

سار

 

 

 

سار گپه معمولي

 

حمايت شده

 

شاهين

 

حفاظت شده

 

طرلان

 

آسيب پذير

عروس غاز

 

حمايت شده

 

عقاب تالابی

Aquila clanga

حمايت شده

عقاب دريايی دم سفيد

Haliaeetus albicilla

 

عقاب طلايی

 

حفاظت شده


هوبره

 

 


فلامینگو

 

 

 

فلامينگو بزرگ

 

حمايت شده

 

فیلوش

 

 

 

كاكايی

 

 

 

گيلانشاه خالدار

 Numenius tenuirostris

راسته آبچلیک سانان - خانواده آبچلیک

نادر و در معرض

خطر انقراض

لاچين

 

حمايت شده

 

مرغابی

 

 

 

هوبره

 

حمايت شده

 

غاز خاکستری 

 

از گونه هاي جانوري آن هم ميتوان به روباه معمولي، گراز، روباه شني، شغال، تشي، جوجه تيغي و. . . . اشاره كرد.

سطح تالاب پوشيده از گياهان مختلف ميباشد. به همين دليل اين محل زيستگاه مناسبي براي پرندگان آبزي مهاجري بوده كه در پائيز از كانادا، سيبري و شمال اروپا به اين منطقه حركت مينمايند.

تالاب شادگان عمدتا تحت تاثير رودخانه جراحي ميباشد. ولي طغيانهاي زمستانه کارون و جزر و مد خليج فارس بعنوان منبع تغذيه كننده هور در شكل گيري آن موثر است. به همين دليل بخش شمالي تالاب داراي مناطق تالاب آب شيرين، بخش مياني و جنوبي آن بعلت مجاورت با خورهاي ساحلي خليج فارس داراي نواحي تالابي آب لب شور و شيرين ميباشد. و همين تفاوت باعث ايجاد يكي از مهمترين امتيازات تالاب شادگان و ديگر تالابها يعني تنوع اكولوژيكي موجود در آن بواسطه تفاوت زيستگاه شده است. و اين تفاوت مناظر بسيار زيبايي را درون تالاب بوجود آورده است و اين امر يكي از جاذبه هاي بالقوه گردشگري تالاب شادگان است.

در ميان تالابهاي كشور تالاب شادگان از نظر شكل رويشي و وجود گونه هاي گياهي – جانوري متنوع ترين تالاب بشمار ميرود. بخشي از تالاب كه بعنوان بخش آبشيرين شناخته ميشود در پهنه گسترده آن چشم اندازهاي زيباي از همجواري آب، ني جلگه را به نمايش ميگذارد. همين تنوع باعث شده است كه در بخشهاي مختلف آن آشيانهاي اكولوژيك متفاوت بوجود آيد.

پوشش گياهي در مناطق خارج تالاب شامل كنگر وحشي، يولاف، سوروف، خارشتر، گلرنگ وحشي است. نكته جالب توجه اين است كه جوامع گياهي تالاب بدليل انحصاري بودن از شاخصهاي اصلي تالاب بشمار ميرود.

تالاب شادگان با عرصه وسيع آبي كه بخش اعظم آن را نيزار پوشانده است و در لابلاي اين نيزار وجود آبراهه هاي بدون ني را ميتوان مشاهده نمود به تنهايي شرايط محيطي بسيار دلفريب و خاطره انگيزي را بوجود اورده است. با قايقراني و عبور از اين دالانهاي سبز و ديدن پرندگان متنوع و سر و صداي آهنگين آنان بودن شك زيبايي تالاب را چند برابر افزايش ميدهد. بعلاوه اكوسيستم كلان تالاب با نخيلات شادگان همراه با ساختار سكونت خاص تالاب مناظر بسيار فراموش نشدني از تالاب را در خاطره ها ثبت خواهد كرد.

برخي از امتيازات تالاب بين المللي شادگان مويد اين نكته است كه اين تالاب محل مناسبي براي تفرج و جذب گردشگران طبيعت است. اين تالاب مكان مناسب و آرام بخشي براي ماهيگيري، عكاسي، خورهاي آن مكان مناسبي براي قايقراني، اسكي روي آب و ديگر ورزشهاي آبي است.

طبيعت اطراف تالاب و نيز تنوع بسيار بالاي گونه هاي پرندگان و ديگر جانوران نيز يكي از توانمنديهاي بالقوه اين تالاب است. اين ارزش بخصوص در فصل زمستان كه ساير مناطق ايران داراي آب و هواي سرد است بيشتر نمايان ميشود.

تالاب شادگان شامل تالاب شادگان، تالاب خور موسي، و تالاب خور الاميه است كه ما در فارسي به اين مجموعه وسيع مساحت 400000 هكتاري شادگان مي گوييم. از نظر فهرست رامسر اين سه تالاب به عنوان يك تالاب ناميده مي شوند.

در سال 1975 (23/6/1975) به شمارة ثبت 21R006 در فهرست تالاب هاي بين المللي كنوانسيون رامسر به ثبت رسيد. علت ثبت اين تالاب به عنوان تالاب بين المللي به علت داشتن معيار هاي 1، 2، 3، 4، 5، 6 (معيار هاي جديد) و 1a، 1c، 2a، 2b، 2c، 3a، 3c (ليست قديم مي باشد)

شادگان در ليست تالاب هاي ليست مونترال (Monteux Record) قرار دارد كه البته اين هفتيم تالاب بين المللي كشور است كه در اين ليست قرار مي گيرد. ليست مونترال تالاب هايي است كه تحت فشار و تهديد قرار دارند از نظر توسعه تكنولوژي، آلودگي و يا ساير مداخلات انساني كه موجب تهديد سلامت و برهم خوردن تعادل اكوسيستم مي گردد. بنا براين اين فهرست مناطقي را كه از بعد حفاظتي در اولويت قرار مي گيرند مشخص مي نمايد اين چنين مناطقي مي توانند از ساز و كار (مكانيزم) هيئتهاي مشورتي رامسر بهره مند شوند. بدين معني كه دفتر رامسر براي ساماندهي و مشورت با مقامات مسئول هيئتهاي فني به اين مناطق اعزام مي كند.