شهر ایذه

مرکز شهرستان ایذه

شهرستانهای خوزستان

آبادان   امیدیه    اندیکا   اندیمشک   اهواز   ایذه   باغملک   باوی   بهبهان

خرمشهر   دزفول   دشت آزادگان   رامشیر   رامهرمز   شادگان   شوش   شوشتر

گتوند   لالی   مسجد سلیمان   ماهشهر   هفتگل   هندیجان   هویزه

اطلاعات شهر مرکز شهرستان

توضیحات

نام فعلی :

-

نامهای پيشين :

-

تاريخ اولين پيدايش :

-

جمعیت مرکز شهرستان (سرشماری 1385) :

-

فاصله جاده ای از تهران :

-

فاصله جاده ای از مركز استان (اهواز) :

-

ارتفاع از سطح دريا :

-

اطلاعات شهرستان

وسعت شهرستان (کیلومتر مربع) :

-

جمعیت شهرستان (سرشماری 1385) :

-

اقوام و طوايف ساكن :

-

گويش محلی :

-

تعداد بخش :

تعداد شهر :

-

تعداد دهستان :

-

تعداد آبادی مسکونی :

-

تعداد کل آبادی ها :

-

 

معرفی :

شهرستان ایذه با مساحت 4035 کیلومتر مربع در شمال شرقی استان خوزستان قرار گرفته است. این شهرستان از شمال به استان چهارمحال و بختیاری و از شمال غرب به شهرستان مسجد سلیمان محدود است.

ایذه در 205 كيلومتري شهر اهواز قرار دارد. ایذه در دوران عيلاميان آياپيرو، در دوران هخامنشيان انزان، در عهد ساساني ایذه و در زمان اتابكان لرمال ناميده شده است. ایذه منطقه اي است كه به واسطه كوهستاني بودن، همواره مورد توجه بوده است و اهميت آن را در پناهگاههاي سنگي و سنگ نگارهايي با قدمتي بسيار طولاني ميتوان ديد.

شهر ایذه یا ایذج در شمال شرقی خوزستان پایتخت اتابکان لر، از جمله شهرهای خوزستان است که در میانه کوهستان با آب و هوائی معتدل و طبیعتی سرسبز واقع است و استعداد فراوانی برای کشاورزی دارد.

این شهر یکی از اهداف مهم سپاهیان اسلام بوده و در دورانهای مختلف تاریخ دارای رونق بسزایی بوده است. پل خره زاد که یکی از پلهای عجیب دنیا به شمار میرود در این شهر قرار داشته که به نام مادر اردشیر بابکان كه در ساخت پایه های آن از سرب مذاب استفاده شده و 104 ذرع ارتفاع داشته است. ابن بطوطه جهانگرد مراکشی که در قرن هشتم هجری از این شهر دیدن کرده، به خانقاه ها، کاروانسراها، قنات ها، قلعه ها و مدرسه های بسیاری در این شهر اشاره میکند.

کتیبه های منقوش و سنگی اشکفت سلمان و کول فرح يا كول فره یادگار تمدنهای عیلام نو است که قدمت آن به قرن 7 و 8 قبل از ميلاد مسيح میرسد. مجسمه مفرغی مرد پارتی که هم اکنون در موزه ایران باستان در تهران نگهداری میشود، از منطقه شمی ایذه بدست آمده است.

 

ديدنيها، گردشگری و میراث فرهنگی :

  • آبشار شیوند واقع در دهستان شیوند دهدز

  • اِشکَفتِ (شكاف) سلمان : در جنوب غربی شهر ایذه واقع است. این اثر مربوط به دوره عیلام نو میباشد. این غار در فاصله 3 كيلومتري جنوب غربي شهر ایذه كنوني، در انتهاي دره اي واقع شده است. اشكفت سلمان محوطه اي وسيع است كه در درون صخره طبيعي كوه به صورت سرپناهي با آثار آبرفتي و يك چشمه آب شيرين گوارا (كه از درون غاري كوچك و باريك بيرون ميآيد) تشكيل ميشود. روبروي مجموعه اشكفت سليمان در سمت راست و در منتهي اليه كوهي كه روبه روي آن است دو نقش نيم رخ برجسته كه در درون دو چهارگوش معقر حجاري شده اند، وجود دارد. در شرق اين دو لوحه اشكفت بزرگ يعني سايه بان خميده كوه قرار دارد كه در زير آن بر روي بدنه كوه يك كتيبه مستطيل شكل ميخي و چند نقش حجاري شده و در زير اين كتيبه كه در ارتفاع قرار دارد، محل نشستن و تختگاه و يا انجام مراسمي ديده ميشود.

  • امامزاده، گورستان و نقش برجسته شهسوار

  • تالاب میانگران ایذه

  • خنگ اژدر

  • روستاي شمی : روستای شمی در شمال ایذه واقع شده است و آثاري از دوره پارت در آن وجود دارد.

  • سنگ نگاره هاي عيلامي

  • شيوند

  • طاق طویله : مربوط به دوران اتابکان لر بزرگ (در حدود 700 سال پیش) میباشد.

  • قلعه كژدم

  • كوشك نورآباد

  • کول فرح : در شمال ایذه واقع شده است. در کول فرح جمعاً 6 نقش برجسته عیلامی وجود دارد که 4 عدد آن در ارتباط با موضوع قربانی خدایان و دو نقش دیگر مربوط به موضوعات مذهبی و غیرمذهبی است.

  • كوه كله در دهستان هپرو و در 59 كيلومتري جنوب شرقي ایذه واقع شده است. ارتفاع اين كوه حدود 3010 متر است. اين كوه از شمال به كوه دوتو متصل است. رودخانه صيدون از غرب، رودخانه اعلاء از جنوب و رودخانه هاي ليراب و سمه از شرق آن عبور ميكنند. در دامنه غربي اين كوه چشمه اي است كه آب آن در يك درياچه كوچك جمع ميشود. اين درياچه كه دوتو نام دارد در ارتفاع حدود 1680 متري قرار دارد. كوه كله جزو كوهستان مونگشت از كوهستان بزرگ زاگرس به شمار ميرود و دامنه هاي آن از جنگل پوشيده شده است.

  • كوه جنگلي دوتو در دهستان هپرو، در 58 كيلومتري جنوب شرقي ایذه واقع شده است. ارتفاع اين كوه حدود 3170 متر است. اين كوه از جنوب به كوه كله متصل است و از شمال به كوه ليراب ميپيوندد. دامنه هاي شرقي اين كوه به دره رودخانه سيراب و دامنه هاي غربي آن به دره رودخانه صيدون متصل ميشود. در دامنه غربي اين كوه درياچه درميان دو كوه كله و دوتو قرار دارد و آب از زمين و اطراف آن ميجوشد. دامنه هاي اين كوه از جنگل پوشيده شده و جزو كوهستان مونگشت از كوهستان بزرگ زاگرس به شمار ميرود.

  • کوه تورك ایذه : كوه تورك جزو دهستان سوسن شهرستان ایذه است. اين كوه در فاصله 91 كيلومتري شمال غربي ایذه با ارتفاع 3319 متر واقع شده است. اين كوه سرچشمه رودخانه هاي آب بازفت و لب است. تورك از شمال غربي به كوه لم لي متصل است و جزو كوهستان زاگرس به شمار ميرود.

  • نقوش برجسته كمال وند

  • نقوش برجسته يار علي وند

کشاورزی و دامداری :

شغل اصلي مردمان شهرستان ایذه كشاورزي و دامداري ميباشد. آب مورد نياز براي كشاورزي از چاه هاي نيمه عميق تامين ميشود. از مهمترين فرآورده هاي كشاورزي اين شهرستان ميتوان گندم، جو، تره بار و برنج را نام برد. انواع فرآورده هاي دامي و لبني از جمله توليدات بخش دامداري شهرستان بوده و دام و فرآورده هاي دامي از محصولات صادراتي اين منطقه محسوب ميشوند.

 

وجه تسميه و پيشينه تاريخی :

اين شهر در زمان عيلاميان اسپير، در زمان هخامنشيان انزان و در زمان استيلاي عرب ايزج يا ايرج ناميده ميشد. سكه هاي متعددي از طلا، نقره و مس به دست آمده اند كه بر آنها با خط كوفي كلمه ايزج يا ايرج حك شده است. ایذه يك شهر تاريخي ميباشد که آثاري از زمانهاي بسيار قديم در آن به جا مانده است. اين شهر در روزگار عيلاميان اهميت و عظمت بسيار داشته، مركز آن انزان يا انشان بود و در عهد ساساني نيز نام و اعتبار داشته است. در كتابهاي تاريخي و جغرافيايي دوران بعد از اسلام نيز نام اين شهر ذكر شده است. آتشكده اي هم در آن شهر بود كه تا زمان هارون الرشيد فروزان بوده است. مورخين مينويسند: ايزج به پل سنگي بزرگي كه در آن شهر، روي کارون بسته بودند معروف بود. پل مزبور را ياقوت حموي از عجايب جهان شمرده است. اين پل كه خرابه هاي آن هنوز ديده ميشود به نام مادر اردشیر بابکان خزهزاد بود. کلمه ایذه در زمان اتابکان لر کمتر به کار ميرفت و به جاي آن مالمير (مال امير) ناميده شد. كلمه ایذه در قرن هاي گذشته به كي متروك شده بود تا در دوره پهلوي مجددا مورد استفاده قرار گرفت.

 

طبيعت :

مهمترين منابع آبي شهرستان ایذه را رودخانه ها تشكيل ميدهند رودخانه هاي فرعي فراواني در اين شهرستان جاري است كه از آن جمله ميتوان رودخانه هاي آب دم دلي، آب زرك، آب سرحوض، آب سوسن، آب شلا، ابوالعباس، اعلا، بولاواس، تلخاب، درازنا، دره دراز، رامهرمز، رمه چر، رودزرد، سمه، شور شوشتر، سيلون، کارون، ليرآب، مرغاب و هلايجان را نام برد. رود کارون نيز از 20 كيلومتري شرق مركز شهرستان ایذه عبور ميكند و پس از گذشتن از ایذه و مسجد سليمان، شوشتر و اهواز و خرمشهر به اروند رود وارد ميشود و از آنجا به خليج فارس ميريزد.

 

 

صنایع دستی و سوغات :

زیر ساختها، صنايع و معادن :

مشخصات جغرافيايی :

دوران انقلاب اسلامی :

دوران دفاع مقدس :

دستاوردهای انقلاب اسلامی :

اقلیم و آب و هوا :

نمودار سالانه حداکثر دما و رطوبت در شهرستان